Çizgi Romanları E-Kitaplaştırma

Bu yazıyı Alp gibi kitaplarını taramak isteyen ama beceremediğini düşünenler için kaleme alıyorum. O yüzden elden geldiğince basit anlatmaya çalışacağım ama insan kendisi bilince bazen basitleştirmesi, bilmeyenle empati kurması zor olabiliyor. Anlayamadığınız noktalar ve sorularınız için başlığa yorum yapmanız rehberin gelişimi için olumlu olacak.

Bu arada ben de bu işin uzmanı değilim. Süreci kısaltan ve daha kaliteli sonuç almamızı sağlayan ipuçlarını bilenler de yorum yaparak iletebilirler.

Taramaya başlamadan önce nelere ihtiyacımız olduğuna bir bakalım:

1. Tarayıcı (scanner da denir)
Çizgi roman taraması için, ilkel bir tarayıcı işimizi görecektir. Bendeki bu ilkel tarayıcılardan biri olan Mustek 1200 UB Plus mesela. (2001′de aldım dersem ilkelliği daha iyi anlaşılır.) Eğer elinizde tarayıcı yoksa makul fiyatlara ikinci el bir yazıcı alabilirsiniz. Ben bu yazıyı yazarken GittiGidiyor’da 20-40 YTL’ye tarayıcılar vardı mesela. Onlar da işimizi görecektir.

2. Tarayacak Çizgi Roman
İlk taraması yapacaklar için nispeten ince ve ciltsiz (sayfaları daha kolay açılır, sadece orta sayfa zımbalı olur) bir fasikül tercih edilse daha iyi.

3. Tarayıcı yazılım.
Bu konuda ben kesinlikle FineReader’ı öneriyorum. Hem çok başarılı hem de Türkçe desteği sunuyor. Genellikle tarayıcınızı aldığınızda size bu yazılım ya da muadili bir yazılım paketi verilir. O yüzden para ödemenize de gerek yok bu yazılım için. Sürekli güncellenen FineReader’ın güncel sürümü almak isterseniz biraz paraya kıymalı ya da Emule ve BitTorrent ortamlarına bakmalısınız.

Fenopy .torrent arama | emule
FineReader’ınız yoksa, herhangi bir resim görüntüleyici yazılımla da tarama yapabilirsiniz ama harcayacağınız süre çok daha uzun olur.
Bu yazıda ben FineReader’ın 8.0 sürümünü esas alarak çizgi roman taramayı yazacağım.

Diğer bazı alternatif tarama yazılımları:
http://www.simpleocr.com/ (Windows)
http://www.claraocr.org/ (Linux)
http://jocr.sourceforge.net/ (Linux)
http://www.expervision.com/webtr6.htm (Windows)
http://ftp.cityu.edu.hk/pub/chinese/ifcss/unix/ocr/omniocr2.2.README (Unix - Chinese)
http://http.cs.berkeley.edu/~fateman/kathey/ocrchie.html (Linux)

4. Resim Düzenleme Yazılımı

Kaydetiğimiz resim dosyalarını optimize etmek için bir resim düzenlem yazılımı kullanmamız gerekecek. Ben XnView kullanıyorum. Kurulum gerektirmez ve çok başarılı bir yazılımdır. Tabii ücretsiz.

Bu üç unsur tarama için yeterli olacaktır. Bunların dışında şunlar da olsa fena olmaz:

1. Tarama işlemi için loş bir ortam: Tarayıcının kapağını zamandan kazanmak için kapatmayacağız o yüzden taracının yanlarından ışık sızmaması alacağımız sonucun kalitesini olumlu yönde etkilecektir.
2. Tarama işlemi tekdüze bir işlem olduğundan okuyacak bir şeyler, müzik, kahve gibi takviyeleri de hazır etsek canımızın sıkılmasını engelleriz. :)
3. En önemli unsurlardan biri de sabır. Çünkü tarama işlemi sabretmeden olacak bir şey değil.

Gerekenleri de yazdıktan sonra adım adım Tarama işlemimize başlayabiliriz artık:

1. Adım: Taramaya Hazırlık ve Tarayıcı Ayarları

Öncelikle FineReader’ı açıyoruz ve tarayacağımız kitabın özelliğine göre gereken ayarlamaları yapıyoruz.

Tools (Araçlar) > Options (Seçenekler) altından General sekmesine gelip arayüzünü Türkçe yapabilirsiniz İngilizce kullanmakta zorluk çekiyorsanız. (Ben İnzgilizce arayüz kullanıyorum ama yazıda menülerin Türkçe adlarını da vereceğim).

Karakter Tanıtması (OCR) yapmacağımızdan View (Görünüm), Read (Okuma), Check Spelling (Yazım Denetimi) ve Save (Kayıt) kısımlarında şimdilik bir ayar yapmaya gerek yok.

Scan/Open (Tarama/Açma) sekmesine tıklayıp tarayıcımızla ilgili ayarlara geçiyoruz.

Bu ekrandaki Select Source kısmında tarayıcınızın gözüküyor olması gerek. Daha hızlı bir tarama yapacağımızdan kesinlikle Use ABBY FineReader interface (FineReader arayüzünü kullan) seçeneğini seçiyoruz. Her sayfada durmamak için Scan multiple images (Birden fazla sayfa tara) seçeneğini aktif hâle getiriyoruz. Eğer kitabımızın iki sayfası tarayıcıya sığınıyorsa Split dual pages‘ı seçebiliriz. Diğer ayarları olduğu gibi bırakıp en önemli ayarlardan birine geçelim.

Aynı pencerede Scanner Settings/Tarayıcı Ayarları’na tıklayalım. Karşımıza şöyle bir pencere gelecek.

Burada milimetrik ayar için Measurement Units (Ölçü Birimi) kısmını Milimeters yapıyoruz. Paper Size (Kağıt Boyutu) kısmı ise A4 kağıdı taramayacağımızdan Custom olarak seçiyoruz ve aşağıda Size (Ölçü) kısmına kitabımızı tarayıcının üzerine yatırıp, tarayıcı cetveli sayesinde gördüğümüz ölçüleri giriyoruz. Bu nokta çok önemli çünkü ölçüleri küçük tutarsak taramada sayfaların bazı yerleri çıkmayabilir; çok büyük tuttuğumuzda da boş yerleri de gereksiz yere taramış ve tarama süresini uzatmış oluruz. O yüzden buraya girdiğiniz değerleri ilk sayfayı tarayarak en iyi sonucu alana kadar test edebilirsiniz.

Eğer Türkiye’de basılan çoğu çizgi roman gibi elinizdeki kitap da siyah beyaz ise Pictures Scannng Mode /Resim Tarama Modu kısmını Gray Pictures / Gri Resimler olarak ayarlıyoruz. Bunu Siyah-beyaz (black-and-white pictures) yaparsak görsel açıdan oldukça kötü sonuç alırız. O yüzden gri olarak ayarladık. Bunu ilk sayfayı tarayarak test edebilirsiniz. Eğer çizgi roman renkli ise bu modu color pictures / renkli resimler olarak ayarlamamız gerekir. Çizgi Romanların kapakları renkli olduğundan kapak taraması sırasında bunu color pictures olarak değiştireceğiz. Çözünürlük derinliği (Resolution) olarak 150-200 dpi işimizi görecektir. Sayfa aralarında sayfa çevirmek için bir zamana gereksinimiz olursa bunu Pause Between pages … seconds kısmında saniye cinsinden belirtebilir. Sayfaları tarayıcının tarama ünitesi geri dönene kadar çeviririm diyorsanız buradaki işareti kaldırabilirsiniz. Show this dialog before scanning (Bu ekranı her sayfa taramasında göster) ibaresi işaretli ise kaldırabiliriz. Sayfalar arasında durmayacağımızdan Stop between pages ibaresini de kaldıralım.

Benim elimdeki Conan cildi 17 cm x 24 cm ölçülerinde. İşim biraz zor çünkü tarayıcım (çoğu tarayıcı gibi) A4 kağıdı (27cm x 21cm) boyutundan büyük tarayamadığı için bir seferde sadece tek sayfa tarayabileceğim.

Ben şu ayarları seçiyorum:

Önce iç sayfaları (yani siyah-beyaz sayfaları) tarayacağım. En son kapağı tarayacağım. O yüzden Pictures scanning mode‘u Gray pictures yaptım.

Mevcut ayarlar pencerelerine onay verip çıkıyorum.

2. Adım: Tarama

FineReader’ın ana ekranındayız tekrar. Taramadan önce taramamızı kaydedelim:

File (Dosya) menüsüne tıklayıp Save Batch As (Farklı Kaydet) ile yapacağımız taramayı kaydedelim. Bir kere kaydetmemiz yeterli. Tüm taradığımız sayfalar bu kayıtta tutulacak biz FineReader’ı kapatana kadar.

Kitabımızı tarayıcımızın penceresine düzgünce oturtuktan sonra (elimizle biraz baskı uygulamayalım yukarıdan; korkmayın tarayıcı camına bir şey olmaz çok fazla bastırmadığınız sürece) tarayıcı kapağını kapamadan CTRL+K ya da Open Image altında bulunan Scan Image menüsüne tıklayarak taramayı başlatıyoruz.

Tarayıcı kapağını tarama sırasında sürekli açıp-kapamak bize bir hayli zaman kaybettirir. O yüzden ben hiç kapamadan tarama yapıyorum. Siz isterseniz kapayabilirsiniz tabii…

İlk taranan sayfaya göre sayfayı tarayıcı camına koyuş yönümüzü, kenarlarda çok boş alan kalıyorsa tarama alanı değerlerini düzenleyip (Bunları yine bir önceki bölümde anlattığım Ayarlar (Options) ekranından yapıyoruz) en sağlıklı sonucu alana kadar ilk sayfayı taramaya devam edin. Bu sayfayı ne kadar iyi ayarlarsak devamı da aynı şekilde olacaktır.

Ben ilk sayfada şöyle bir sonuç alıyorum. Kenarlarda biraz solukluk var onun dışında fena değil.

Eğer taradığımız sayfadan memnun değilsek ve silmek istiyorsak soldaki sayfayı gösteren küçük resme sağ tıklayıp Delete Page from Batch‘a tıklamamız yeterli. İlk sayfayı kapak sayfası olarak taracağımdan ilk sayfa numarasını 2′den başlatıyorum. Böylece en son kapağı taradığımda onu 1 numaralı sayfa olarak tanımlayabileceğim. Bunun için ilk taradığım ilk sayfayı seçip sağ tıklamayla Renumber (Yeniden numarala) ibaresini seçip 2 olarak atama yapıyorum bu sayfaya.

İlk sayfa için tatmin edici bir sonuç aldıysak artık tüm sayfaların taramasına başlayabiliriz. CTRL+K’ye basıyoruz ve tarama işlemini başlatıyoruz. Sayfa aralarında durma seçeneğini kapattığımız için işlemi biz durdurana kadar tarama devam edecektir.

Tüm sayfaları taradıktan sonra “Stop”a basıp otomatik tarama işlemini sonlandırıyoruz. Sayfaları tararken dikkat edeceğimiz iki nokta var.

1. Elimizi ve kitabı fazla oynatmamak
2. Sayfaları teker teker tarıyorsak numaraları karıştırmamak ya da sayfa atlamamak.

İç sayfaların taraması bittiğine göre, kapak taramasına geçebiliriz. Daha önce de yazdığım gibi kapak genelde renkli olur. O yüzden onu renkli tarayacağız ve sayfa numarasını 1 yapacağız ki en başa gelsin.

Daha önce girdiğimiz, Scanner Settings (Tarayıcı Ayarları) menüsüne girelim. Tarama Modunu color pictures olarak değiştirelim. Eğer gerekiyorsa milimetre ayarlarını değiştirelim. ve onay verip bu ekraandan çıkalım. CTRL+K’ya baıp son bir kez kapak taraması için tarama komutu verelim. Kapağı da taradığımıza göre tarama işlemini bitirdik. Bundan sonraki adımda genel düzenlemeyi yapıp çizgi roman taramamıza son ayarları çekeceğiz.

3. Adım: Düzenleme

Tarama işini bitirdikten sonra en zor kısmı atlattık sayılır. Şimdi sayfa kenarlarında taşma varsa önce onları düzeltelim. Bunun için CTRL+ veya CTRL- ile sayfalara hızlıca göz atalım. Eğer kenarlada taşmalar varsa ikonuna tıklayıp kesme modunda bu fazlalıkları kesebilirsiniz.

FineReader’daki işimiz bu kadar. Şimdi sayfaları resim dosyası olarak dışarı aktaralım:

Bunun için Process > Save Results menüsü altındaki Save Images (ya da CTRL+Alt+S)’ye tıklayalım.

Karışımıza şöyle bir kayıt ekranı gelecek.

Buradan bir klasör oluşturup dosyamız için bir başlangıç ismi verelim. Process Pages (yani kayıt edilecek sayfalar kısmına All/Hepsi dememiz gerekiyor.

4. Adım: Kayıt

FineReader ile taradığımız sayfaları kaydettiğimiz dizine gelelim:

Benim taramamda çözünürlük ve toplam boyut 44 sayfalık bir çizgi roman için oldukça fazla oldu. Bu noktada bize resim düzenleme yazılımımız yardımcı olacak.

Ben XNView‘a göre anlatıyorum.

XNView’ı açıyoruz. Browser ekranı karşımıza gelecek. Buradan tarama sonuçlarını kaydettiğimiz klasörü seçiyoruz.

CTRL+A ile tüm resimleri seçiyoruz.

XnView’ın Tool (Araçlar) Batch Convert (Toplu Dönüştürme | CTRL+U) menüsüne tıklıyoruz.

Karşımızda şöyle bir ekran olacak. Buradan kayıt formatını JPG ya da /PNG (ya da başka bir tercihiniz var ise onu seçin) olarak seçin. hemen yanındaki options kısmına tıklayarak JPEG ya da PNG kalitesini belirleyebilirsiniz.

Transformation (Dönüşümler) sekmesine tıklayın. Karşımıza şöyle bir ekran gelecek:

Burada Image/Resim altındaki Resize‘ı seçelim. Böylece otomatik olarak tüm dosyalar yeniden boyutlandırılacak.

Ben yüksekliği 1000 piksel olarak ayarlıyorum. Ekran çözünürlüklerini göz önüne aldığımızda daha büyük olmasına gerek yok bence. Diğer ayarları aynen bendeki gibi yapabilirsiniz.

Başka bir seçeneği seçmiyorum buradan. General/Genel sekmesine dönüp kaydetmek için bir yer gösterip göstermediğinizi kontrol edin. Eğer her şey tamamsa “Go”ya tıklayın. Döönüşüm işlemi bitince yeni dosyalarımızı kontrol edelim. Hepsini seçip toplam boyutun ve resim kalitesinin makul ölçülerde olup olmadığına göz atalım. Herşey istediğimiz gibiyse .ZIP ya da .RAR uzantılı olarak tüm dosyaları sıkıştıralım. Uzantıyı .RAR ise .CBR; .ZIP ise .CBZ olarak değiştirelim.

Geçmiş olsun :)

Bu yazıyı hazırlarken taradığım çizgi romana şuradan ulaşabilirsiniz. Bu yazının PDF sürümü de şurada.